Maarten

Ik voel me al heel lang verwant met Maarten van Rossem. Er zijn namelijk nogal wat overeenkomsten tussen ons. We zijn allebei historici, al hebben we verschillende belangstellingsgebieden. We zijn allebei nogal harig (al laat hij zijn haar soms wel erg kort knippen). We dragen allebei graag zwarte kleding, hoewel… je zult mij nooit in zo’n regenjas zien zoals hij die de laatste tijd nogal eens aanheeft. We worden allebei als grumpen op ons vakgebied gezien en zijn niet bang onze bek open te trekken in de daarvoor bestaande media. Die van hem zijn alleen een beetje van een andere orde dan de mijne. Ik zou voor geen goud de BN’er willen zijn die hij daardoor is geworden.

Er zijn natuurlijk ook verschillen. Ik vind het helemaal niet erg als mannen korte broeken dragen. Ik ben nooit gek geweest op autorijden en nooit enthousiast over auto’s. Al kan ik wel sommige auto’s waarderen om hun uiterlijk, de Traction Avant bijvoorbeeld. Ik zou van z’n leven nooit elk jaar naar Texel op vakantie gaan: één keer was genoeg.

Kortom ik waardeer hem zeer, maar ben niet bepaald een volgeling. Ik heb wel enkele van zijn boeken in de kast staan, waarbij ik iedereen zijn Heeft geschiedenis nut? (2003) aan kan raden. Vooral het inleidende hoofdstuk, met de titel van het boek, is een must voor historici en iedereen die belangstelling voor geschiedenis heeft. Ik ben ook geabonneerd op zijn Nieuwsbrief en heb af toe zelfs de MAARTEN gekocht. Soms zag ik hem bij de Slimste Mens in die ontzettende ongemakkelijk ogende stoel hangen en zijn 4 à 5 opmerkingen per uitzending debiteren. Dan vroeg ik me steeds weer af waarom hij zich in ’s hemelsnaam voor zoiets leende. Ik heb, meen ik, al zijn wandelingen met zijn broer en zus gezien, later alleen met Vincent, evenals de serie waarin hij door Utrecht wandelde. Ik vond de reeks die hij samen met Emma Wortelboer deed zeer vermakelijk: zij wist bijna een vrolijke man van hem te maken. Daarbij dacht ik soms wel: moet hij niet eens stoppen? Ik zie ook regelmatig de interviews op de achterbank met Tom Jessen op YouTube voorbijkomen. Maar toen kwam Maarten en Philip op het spoor.

Oproep MAX en Philip Freriks hebben hem overgehaald om met de TGV’s van Europa dat halve continent te doorkruisen. Onderweg en tussendoor is het de bedoeling dat ze keuvelen over de toekomst van onze EU en bekijken hoe mensen daar in diverse landen over denken. En Maarten heeft daar natuurlijk best wat over te zeggen dat hout snijdt. Dat deed hij ook.

Maar dan zie je hem moeizaam over de superlange perrons van diverse pompeuze stations lopen, nog maar weer eens buiten adem een trap nemen en bij een koffie uitblazen op een terras. Hij wankelt de documentaire door en dreigt in de trein meermaals in slaap te vallen. Aflevering 2 was een dieptepunt. Terwijl Philip in de bakermat van de spoorwegvakbonden, ergens in Zuid-Frankrijk, tegen een paar spoormannen stond te oreren over zijn roots in een spoorfamilie (conducteur d’une locomtive; jaja), zat Maarten uitgeblust op een bankje onder een enorme graffito (zie hierboven) op zijn smartphone te kijken. Hij spreekt of verstaat geen Frans, dus waarom zou je ernaast blijven staan als je kunt zitten. Mijn hart brak en ik dacht: dat moeten jullie die man niet meer aandoen. Die moet daartegen beschermd worden. Laat Maarten met rust, laat hem zijn wandelingen doen in het Wilhelminapark, op zijn bankje zitten en naar de bakker gaan, maar sleep hem niet mee half Europa door. Hij is bijna 83, verdomme. Ik ben vijf jaar jonger en ik moet er al niet aan denken dat ik nog een rondreis door Nederland zou moeten doen.

Of is het zijn eigen beslissing geweest om daar toch aan te beginnen? En heeft hij zich volkomen vergist in wat hij nog aankon? En moet ik me daar helemaal niet druk om maken? Eigen schuld? Oud en wijs genoeg? Inmiddels zijn ze natuurlijk al lang weer terug. Hij liet in een interview met BNN-VARA weten dat hij zonder de efficiënte ondersteuning van de cameraploeg de reis niet had overleefd. Dat zegt toch wel iets?